گزارشهای جدید و افشاگریهای رسانههای بینالمللی نشان میدهد که صرافی ارز دیجیتال کویناکس (CoinEx) در طول هشت سال گذشته به طور چراغخاموش فعالیت خود را گسترش داده و اکنون به عنوان یکی از اصلیترین کانالهای اتصال اکوسیستم کریپتوی ایران به بازار جهانی دیجیتال شناخته میشود.
بر اساس گزارش اختصاصی والاستریت ژورنال و تحلیلهای شرکت امنیتی TRM Labs، میلیاردها دلار سرمایه مرتبط با فعالیتهای رمزارزی در ایران از طریق این صرافی جابهجا شده است؛ موضوعی که فشارها را بر این پلتفرم افزایش داده و آن را مجبور به اتخاذ سیاستهای سختگیرانهتر علیه کاربران ایرانی کرده است.
جابهجایی میلیاردها دلار؛ ردپای بانک مرکزی ایران و هکرهای کره شمالی
طبق دادههای زنجیره بلوکی (بلاکچین) که توسط محققان فاش شده است، تراکنشهای پیچیدهای کشف شده که مستقیماً به دو کیف پول دیجیتال تحت کنترل بانک مرکزی ایران متصل هستند.
نکات کلیدی این جابهجاییهای مالی به شرح زیر است:
ارتباط با هک بزرگ بایبیت (Bybit): هکرهای تحت حمایت کره شمالی حدود ۱.۵ میلیارد دلار از صرافی بایبیت سرقت کردند. ردیابی وجوه نشان میدهد این داراییها پس از ورود به کیف پولهای تحت کنترل ایران، از طریق یک شبکه پیچیده از تراکنشها حرکت کرده و بخشی از مقصد نهایی آنها صرافی کویناکس بوده است.
حجم تراکنشهای ایران در کویناکس: موسسه اطلاعاتی TRM Labs اعلام کرده است که کیف پولهای دارای پیوند مشهود با ایران، از سال ۲۰۱۹ تاکنون بیش از ۳.۸۴ میلیارد دلار از طریق کویناکس منتقل کردهاند.
ارتباط با نهادهای تحت تحریم: بر اساس این تحلیلها، کویناکس تراکنشهایی را با حسابهای مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) نیز پردازش کرده است.
چگونه کویناکس جایگزین بایننس در بازار ایران شد؟
بزرگترین صرافیهای جهان همواره تحت نظارت شدید ایالات متحده بودهاند. در سال ۲۰۲۳، صرافی بایننس (Binance) به دلیل اجازه دادن به کاربران ایرانی برای استفاده از پلتفرم خود جریمه سنگینی شد. دادهها نشان میدهند که بایننس برای مدتها بزرگترین طرف حساب خارجی صرافی نوبیتکس (Nobitex) — بزرگترین صرافی داخلی ایران — بود.
اما با سختتر شدن قوانین پایبندی به تحریمها توسط بایننس در سال ۲۰۲۲، کویناکس تا سال ۲۰۲۴ رسماً جایگزین بایننس شد و به بزرگترین طرف حساب خارجی نوبیتکس تبدیل گردید. تنها در سال گذشته، بیش از ۷۶۳ میلیون دلار میان نوبیتکس و کویناکس جابهجا شده است.
نکته مهم: دولت ترامپ در اوایل ماه جاری میلادی، صرافی ایرانی نوبیتکس را به اتهام حمایت از دولت ایران در لیست تحریمهای خود قرار داد.واکنش مدیرعامل کویناکس به اتهامات والاستریت ژورنال
صرافی کویناکس در سال ۲۰۱۷ توسط هایپو یانگ (Haipo Yang)، مهندس سابق شرکت تنسنت در هنگکنگ پایهگذاری شد و اکنون مقر اصلی آن در سیشل است. این صرافی در سال ۲۰۲۳ پس از جریمه توسط دادستان کل نیویورک، موافقت کرد که از بازار آمریکا خارج شود.
یانگ در پاسخ به والاستریت ژورنال اعلام کرد:
«این پلتفرم به طور گسترده توسط ایرانیان استفاده شده است، اما کویناکس هیچگونه ارتباطی با دولت ایران ندارد. ما سیستم نظارت بر تراکنشها را فعال کردهایم، کاربران پرخطر را غربالگری میکنیم و به تازگی مسدود کردن ثبتنامهای جدید با آیپی (IP) ایران را آغاز کردهایم.»
همچنین سخنگوی کویناکس اعلام کرده که این شرکت یک بررسی داخلی روی تراکنشهای مرتبط با هک صرافی بایبیت انجام خواهد داد.
ارتباط با شبکههای تحت تحریم پیش از اعلام رسمی
بر اساس گزارشها، کیف پولهای کویناکس تراکنشهایی را با افراد و نهادهایی پردازش کردهاند که بعدها توسط آمریکا تحریم شدند. بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، این صرافی تراکنشهای مربوط به علیرضا درخشان (متهم به حضور در شبکه فروش نفت ایران) و صرافی زدکاس (Zedcex) مرتبط با بابک زنجانی را پردازش کرده است. البته والاستریت ژورنال اشاره کرده که این تراکنشها پیش از اعلام رسمی تحریمها علیه این افراد صورت گرفته است.
جذابیت بالای کریپتو برای مردم ایران: حفظ ارزش سرمایه
این گزارش در نهایت به زاویه دیگری از بازار ارزهای دیجیتال در ایران میپردازد. داراییهای دیجیتال بین مردم عادی ایران که به دنبال حفظ ارزش پساندازهای خود در برابر تضعیف ریال هستند، به شدت محبوب شده است.
آمار کاربران: محققان تخمین میزنند که حدود ۱۳ درصد از جمعیت ایران مالک ارزهای دیجیتال هستند.
ارزش بازار: ارزش این بازار در ایران بین ۸ تا ۱۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ برآورد شده است.
حتی در زمان قطعی و محدودیتهای اینترنت در ایران به دلیل تنشهای نظامی در اوایل سال جاری، اگرچه دسترسی کاربران ایرانی موقتاً قطع شد، اما دادههای TRM نشان میدهد که میانگین حجم تراکنشها بین کویناکس و نوبیتکس در همان دوره با افزایش همراه بوده است.
